Chống nóng mái tôn bằng tôn giả ngói cách nhiệt

Buổi trưa mùa hè, mặt tôn màu đậm có thể nóng tới mức không đặt tay lên được. Nhiệt đó truyền thẳng xuống phòng bên dưới, và kéo dài tới tối vì khung, trần vẫn còn hấp nhiệt. Nhà mái tôn còn một vấn đề nữa: mưa to là tiếng ồn át cả tiếng nói chuyện. Cả hai vấn đề có chung một cách giải: đặt một lớp cách nhiệt, cách âm ngay sát mặt tôn.

Bài này giải thích vì sao mái tôn nóng, so sánh bốn phương án chống nóng từ rẻ đến hiệu quả, và khi nào nên thay hẳn bằng tôn xốp giả ngói 3 lớp.

Vì sao nhà mái tôn nóng?

Có ba đường nhiệt đi vào nhà qua mái:

1. Bức xạ mặt trời chiếu lên tôn, tôn hấp thụ và nóng lên. Màu càng đậm hấp thụ càng nhiều.
2. Dẫn nhiệt qua tấm tôn (thép dẫn nhiệt rất tốt), mặt dưới tôn nóng gần bằng mặt trên.
3. Bức xạ từ mặt dưới tôn xuống trần và người bên dưới — đây là phần ta cảm nhận rõ nhất, như đứng gần một tấm bếp.

Tôn một lớp không cản được đường nào. Muốn mát, cần chặn dẫn nhiệt (bằng vật liệu cách nhiệt như PU, bông, xốp) và chặn bức xạ (bằng màng phản xạ như giấy bạc).

Bốn phương án chống nóng mái tôn

1. Sơn chống nóng mặt trên — rẻ nhất, hiệu quả hạn chế

Sơn phản xạ màu sáng giảm hấp thụ nắng. Rẻ, làm nhanh, nhưng hiệu quả giảm khi sơn bám bụi, và không giảm tiếng ồn khi mưa. Hợp mái nhà kho, mái tạm.

2. Lót túi khí hoặc màng cách nhiệt dưới tôn

Màng nhôm túi khí lót dưới tôn phản xạ bức xạ, giảm nóng đáng kể với chi phí thấp. Ít tác dụng với tiếng ồn. Nhược điểm: dễ rách, võng theo thời gian nếu lót không căng.

3. Làm trần cách nhiệt bên dưới

Đóng trần thạch cao hoặc trần nhựa kèm bông thủy tinh, xốp cách nhiệt. Hiệu quả tốt, che được khung, nhưng chi phí cao và không cải thiện được khi mái tôn đã gỉ, dột.

4. Thay bằng tôn xốp giả ngói 3 lớp — giải quyết tận gốc

Lớp PU dày 20–55 mm dính liền mặt dưới tôn chặn dẫn nhiệt, giấy bạc chặn bức xạ, đồng thời giảm tiếng mưa. Mái cũng đổi sang dáng ngói. Đây là phương án nên chọn khi mái tôn cũ đã gỉ, dột hoặc sắp phải thay. Xem tôn xốp giả ngói.

Khi nào nên thay mái thay vì lót thêm?

Nên thay hẳn bằng tôn xốp giả ngói khi:

• Tôn cũ đã gỉ chân vít, thủng lỗ, dột ở nhiều chỗ.
• Bạn muốn giảm ồn khi mưa, không chỉ giảm nóng.
• Nhà cần đổi dáng mái (từ tôn sóng vuông sang dáng ngói) khi sửa nhà.
• Phòng ngủ nằm ngay dưới mái, không có trần.

Nên giữ tôn cũ và lót thêm khi tôn còn tốt, ngân sách hạn chế, hoặc mái là nhà kho ít người ở.

Chọn tôn xốp giả ngói để chống nóng

Màu

Màu sáng (ghi bạc, xám nhạt, xanh nhạt) hấp thụ nắng ít hơn màu đậm (đen, đỏ đậm, xanh đen). Nếu ưu tiên mát, chọn màu sáng; nếu ưu tiên thẩm mỹ mái ngói truyền thống, lớp PU vẫn giữ phòng mát hơn tôn thường rất nhiều.

Độ dày tôn

Độ dày tôn ảnh hưởng tới độ cứng và độ bền, không ảnh hưởng nhiều tới độ mát (độ mát do lớp PU). Nhà ở: 0,40 mm; nhà xưởng nhỏ: 0,35–0,40 mm.

Hãng

Cấu tạo PU giống nhau giữa các hãng. Chọn hãng theo ngân sách và độ bền màu mong muốn: Đông Á, Hòa Phát cho chi phí hợp lý; BlueScope Zacs cho vùng biển.

Chi phí thay mái tôn bằng tôn xốp giả ngói

Ví dụ nhà mái tôn hai mái 10 × 7 m, thay toàn bộ tôn, giữ nguyên xà gồ (nếu xà gồ còn tốt và khoảng cách phù hợp):

1. Mỗi mái nghiêng khoảng 3,8 m, cắt 3,9 m; mỗi mái 10 tấm; hai mái 20 tấm × 3,9 m = 78 md.
2. Úp nóc 10 m + chồng mí ≈ 11 md.
3. Đông Á 0,40 mm: 78 × 288.000 + 11 × 88.000 = 22.464.000 + 968.000 = 23.432.000 đ tiền tấm và úp nóc.

Cộng thêm tháo dỡ tôn cũ, vít, diềm, nhân công và vận chuyển. Lưu ý: tôn giả ngói cần độ dốc khoảng 15% trở lên; mái tôn cũ dốc quá thấp có thể phải nâng xà gồ.

Nguyên tắc thi công khi thay mái

1. Kiểm tra xà gồ cũ: thay thanh gỉ, cong; bổ sung xà gồ nếu khoảng cách quá lớn.
2. Kiểm tra độ dốc: nếu dưới khoảng 15%, cân nhắc nâng đầu nóc.
3. Tháo tôn cũ theo từng mặt mái, lợp mới ngay để tránh mưa bất chợt.
4. Lợp, bắn vít, úp nóc theo hướng dẫn lợp tôn giả ngói.
5. Thông gió mái (nếu có trần): chừa khe thoáng ở đầu hồi để khí nóng thoát ra.

Hình ảnh