Cách lợp tôn giả ngói đúng kỹ thuật: độ dốc, xà gồ, vít, úp nóc

Tóm tắt nhanh: giữ độ dốc khoảng 15% trở lên; xà gồ thẳng, cùng cao độ; lợp từ cuối hướng gió chính; chồng mí 100 mm và canh trùng bậc ngói; bắn vít có long đen cao su ở đỉnh sóng; lắp úp nóc, diềm che mép PU; dọn sạch mạt sắt trong ngày. Phần dưới giải thích từng bước và các lỗi khiến mái giả ngói bị dột.

Bài này dành cho chủ nhà muốn hiểu quy trình để giám sát thợ, và cho thợ mới làm quen với tôn giả ngói. Thiết kế kết cấu khung (kích thước kèo, xà gồ) cần người có chuyên môn tính theo nhịp nhà cụ thể.

1. Chuẩn bị

Vật tư

• Tấm tôn xốp giả ngói cắt theo số đo; kiểm tra số tấm, màu, giấy bạc khi nhận hàng.
• Úp nóc, úp sườn, diềm, máng xối, úp tường.
• Vít bắn tôn có long đen cao su (EPDM), dài đủ xuyên qua PU vào xà gồ.
• Keo chống thấm cho chỗ giáp tường.

Dụng cụ

Máy bắn vít, kéo cắt tôn hoặc máy cắt tôn chuyên dụng, thước, dây căng, dây an toàn, ván kê để đi trên mái.

Không cắt tôn bằng máy cắt đá: tia lửa và mạt sắt nóng bám lên mặt sơn, gây gỉ điểm sau vài tuần.

2. Kiểm tra khung và độ dốc

• Độ dốc: tôn giả ngói có các bậc, nước chảy qua mỗi bậc nên cần dốc hơn tôn sóng vuông. Giữ khoảng 15% trở lên (mỗi mét ngang nâng khoảng 15 cm).
• Xà gồ: thẳng, song song đường nóc, cùng cao độ trên mỗi mặt mái. Một thanh cao hơn sẽ làm tấm vênh, hở mí.
• Khoảng cách xà gồ: thường khoảng 0,8–1,0 m tuỳ độ dày tôn và tải gió; tôn mỏng, vùng gió mạnh thì đặt dày hơn.
• Đầu xà gồ ở mép mái phải ngang hàng để mép mái thẳng.

3. Hướng lợp và tấm đầu tiên

1. Xác định hướng gió chính (mùa mưa bão) tại công trình.
2. Tấm đầu tiên đặt ở phía cuối hướng gió; các tấm sau chồng lên tấm trước. Như vậy mí chồng quay lưng lại hướng gió, nước không bị thổi lùa vào.
3. Căng dây ở mép mái để tấm đầu thẳng góc với nóc; tấm đầu lệch thì cả mái lệch.

4. Chồng mí và canh bậc ngói

• Mí chồng theo chiều ngang khoảng 100 mm (một sóng), đúng như thiết kế khổ 1.100/1.000 mm.
• Các bậc ngói của tấm sau phải trùng bậc của tấm trước. Lệch một bậc là mái lượn sóng rất xấu và mí bị hở.
• Không nối tấm theo chiều dọc dốc nếu không cần; nếu bắt buộc nối, tấm trên chồng lên tấm dưới theo chiều nước chảy, đủ dài theo hướng dẫn nhà sản xuất.

5. Bắn vít

• Bắn ở đỉnh sóng (chỗ cao), không bắn ở rãnh (chỗ nước chảy).
• Vít vuông góc mặt tôn, siết vừa đủ: long đen cao su ép phẳng, không lún móp tôn.
• Mỗi tấm bắn vít tại mỗi xà gồ; hàng tấm biên, mép mái và vùng gió mạnh bắn dày hơn.
• Dùng vít có lớp mạ chống gỉ phù hợp; công trình ven biển cần chú ý điểm này.

6. Úp nóc, úp sườn, diềm

• Úp nóc phủ đều hai bên đường nóc, bắn vít vào đỉnh sóng hai bên. Các đoạn úp nóc chồng lên nhau theo hướng ngược hướng gió.
• Úp sườn (mái Thái, mái bốn mặt) chạy theo đường sống mái, cắt tấm chéo gọn bên dưới.
• Diềm ở mép mái và đầu hồi để che lớp PU — PU phơi nắng lâu sẽ giòn, mục.
• Máng xối ở mép thấp nếu nước đổ xuống lối đi.

7. Chỗ giáp tường — nơi hay dột nhất

Ở mái hiên, mái giáp tường cao:

1. Dùng úp tường (diềm chữ L) một cánh áp tường, một cánh phủ lên đỉnh sóng.
2. Trám keo chống thấm dọc mép trên của úp tường.
3. Nếu có thể, xẻ rãnh tường để cài mép trên của diềm vào trong rồi trát lại.

8. Hoàn thiện

• Quét sạch mạt sắt, đầu vít thừa trên mặt tôn ngay trong ngày.
• Bóc màng bảo vệ (nếu có) sớm sau khi lợp; để lâu dưới nắng, màng dính khó bóc.
• Kiểm tra mái sau trận mưa đầu tiên.

Lỗi thường gặp

1. Độ dốc quá thấp → nước đọng ở bậc ngói, tràn mí.
2. Bắn vít ở rãnh sóng → nước chảy qua lỗ vít, dột.
3. Siết vít quá chặt → móp đỉnh sóng, long đen bị cắt.
4. Lợp ngược hướng gió → nước bị thổi vào mí chồng.
5. Lệch bậc ngói → mái xấu, hở mí.
6. Không che mép PU → PU giòn sau vài mùa nắng.
7. Đi lại sai chỗ → móp bậc ngói; chỉ bước lên chỗ có xà gồ, dùng ván kê.

Cách tính số tấm và phụ kiện trước khi lợp: kích thước và cách tính số tấm. Chọn vật liệu: tôn xốp giả ngói, ngói thép phủ đá.

Hình ảnh